Is een e-mail een rechtsgeldig bewijsmiddel?
Veel mensen vragen zich af of een e-mail eigenlijk wel rechtsgeldig is. Dat ligt eraan, zoals juristen altijd zeggen. Net zoals je mondeling een brood kunt kopen en telefonisch een pizza kunt bestellen, kun je ook per e-mail een overeenkomst sluiten.
Ik heb een vraag |
Stel, je stuurt een e-mail naar een boekhandel om een bepaald boek te bestellen. De winkel zal het boek vervolgens leveren op het opgegeven adres. In de meeste gevallen gaat dat prima. Maar het gebeurt wel eens dat iemand anders, waarmee je een conflict hebt, je een poets wil bakken en op jouw naam allerlei dingen bestelt. Je zult dan de geleverde goederen niet willen afnemen en betalen. Maar de leverancier zal zeggen dat hij een e-mail heeft ontvangen die afkomstig lijkt te zijn van jouw e-mailadres.
Wanneer twee partijen een conflict hebben en per e-mail communiceren, kunnen de prints van de e-mails in een rechtszaak gewoon als bewijsstukken toegelaten worden. Maar ook prints van MSN-gesprekken kunnen als bewijs dienen. Begin dit jaar speelde een zaak waarin de rechter aan de hand van chatgesprekken moest beoordelen of er tussen beide gesprekspartners een geldlening bestond. De rechtsgeldigheid zit 'm dus vooral in de vraag hoe de rechter oordeelt, wanneer een van de partijen ontkent een bepaalde e-mail te hebben verzonden. Een rechter zal kijken of de ontvanger van een e-mail erop mocht vertrouwen dat de inhoud van het bericht klopt en dat het bericht afkomstig is van de afzender die hij beweert te zijn.
Wanneer de leverancier je voor de rechter daagt om betaling af te dwingen, zal de leverancier de rechter een uitdraai van de e-mail kunnen geven. Daar staat inderdaad jouw e-mailadres boven en bevat jouw adresgegevens. Dat lijkt overtuigend, maar net zoals het mogelijk is om je per telefoon voor iemand anders uit te geven of om een handtekening na te maken, kan ook een e-mail vervalst worden.
Je zult de rechter er van moeten overtuigen dat het technisch een koud kunstje is om een e-mail te versturen die afkomstig lijkt van het e-mailadres van iemand anders. En het is natuurlijk ook mogelijk om de print van de e-mail te vervalsen. Als het je lukt om genoeg twijfel te zaaien over de authenticiteit van de e-mail, zal de rechter de e-mail niet als rechtsgeldig aanmerken en oordelen dat er geen overeenkomst tot stand is gekomen.
Het valt niet altijd mee om een rechter te overtuigen. Er zijn rechters die - bij wijze van spreken - alles nog met een kroontjespen schrijven, maar er zijn ook rechters die goed vertrouwd zijn met de moderne communicatiemiddelen. JuroFoon heeft mensen bijgestaan tegen een internetbedrijf dat beweerde dat zij via internet dozen met dvd's hadden besteld. Om aan te tonen dat de klanten hadden besteld, kon het bedrijf alleen adresgegevens en logboeken met ip-adressen produceren. Natuurlijk zijn adresgegevens in elk telefoonboek te vinden en zeggen ip-adressen niet zoveel. Maar toch hangt het helemaal van de rechter af of hij zich door het aangedragen materiaal laat overtuigen.
Elektronische handtekening
Met het toenemen van de handel via internet, groeit ook de behoefte aan een veilige en betrouwbare communicatiemethode. Bij het bestellen van een pizza valt het nog wel mee, maar het ligt anders wanneer een bank per e-mail een grote aankooporder voor aandelen ontvangt. Een van de methodes waarmee de betrouwbaarheid van e-mail wordt vergroot is de elektronische handtekening.
Een elektronische handtekening is eigenlijk niets meer dan een moderne variant van de aloude handgeschreven handtekening. De elektronische handtekening bestaat uit enkele gegevens die aan bijvoorbeeld een e-mailbericht of een tekstbestand kunnen worden vastgehecht. Met de elektronische handtekening kan de ontvanger de identiteit van de afzender controleren. Afhankelijk van het type handtekening is het ook mogelijk om te controleren of de inhoud van het bericht ongewijzigd is gebleven.
Geen specifieke eisen
Enige jaren geleden is in Nederland de Wet Elektronische Handtekeningen ingevoerd, als uitvloeisel van een Europese richtlijn. De wet stelt geen specifieke eisen waaraan de handtekening moet voldoen. Je kunt dus je handtekening op papier zetten, onder het scanapparaat leggen en vervolgens als plaatje meesturen in alle uitgaande e-mailberichten. Een ingescande handtekening is volgens de wet in principe ook rechtsgeldig. Het is echter geen betrouwbare methode. Iedereen kan dit plaatje immers kopiëren en vervolgens gebruiken om zich in een e-mail met vervalst e-mailadres voor iemand anders uit te geven.
Geavanceerde elektronische handtekeningen
Er bestaan ook geavanceerde elektronische handtekeningen die niet of nauwelijks te vervalsen zijn en daardoor een hogere betrouwbaarheid kennen. Je zult bij de rechter een goed verhaal moeten hebben om te ontkennen dat een bericht dat met jouw elektronische handtekening is ondertekend, niet van jouw e-mailadres afkomstig is. Maar zelfs dat is mogelijk: iemand kan inbreken op je pc of op een andere wijze je gegevens bemachtigen.
Hoe kom ik aan een elektronische handtekening?
Een echte veilige elektronische handtekening is te verkrijgen via een certificatiedienstverlener, ook wel Certification Service Provider genoemd. Deze certificatiedienstverlener garandeert dat het bericht daadwerkelijk afkomstig is van een bepaalde persoon of bedrijf. Je vindt een lijst van dienstverleners op de site van de Opta, de waakhond op het gebied van telecommunicatie (www.opta.nl).
Speciale gevallen
Er zijn gevallen waarin de wet het gebruik van e-mail uitsluit. Zo moet een particulier voor het kopen van een huis nog steeds een schriftelijke handtekening zetten en is het vooralsnog niet mogelijk om per e-mail een bezwaarschrift tegen een overheidsbesluit in te dienen. Vorig jaar speelde een zaak waarin een studente vanaf haar Hotmail-adres bezwaar had aangetekend tegen een besluit van de Studiefinanciering. Deze e-mail werd niet in behandeling genomen omdat in de wet staat dat een bezwaarschrift ondertekend moet worden. De rechter stelde de studente in het ongelijk.
Hoewel het al enige tijd mogelijk is een elektronische handtekening aan te vragen, beschikt nog haast niemand over een dergelijke handtekening. Een enkele keer zie je een e-mail langskomen met daarin een ingescande handtekening. De schrijver van dit artikel heeft de afgelopen jaren welgeteld één keer een e-mailbericht ontvangen dat ondertekend was met een elektronische handtekening. Om de handtekening te controleren moest een aantal keren op een certificaat worden geklikt en vervolgens verscheen een script error in beeld. Dat is niet bepaald gebruiksvriendelijk te noemen.
Maar de ontwikkelingen staan niet stil. Zo is het al gebruikelijk om via internet belastingaangifte te doen met gebruikmaking van DigiD, een soort elektronische handtekening. En inmiddels experimenteert ook de rechterlijke macht met de mogelijkheden van internet. Zo loopt bij de rechtbank in Breda sinds april 2007 een proef waarbij je in bepaalde procedures via internet beroep kunt instellen tegen overheidsbeslissingen, bijvoorbeeld wanneer het UWV weigert een uitkering te verstrekken. Wie weet hoe de situatie over een tiental jaren zal zijn. Maar vooralsnog is de elektronische handtekening in de praktijk verre van ingeburgerd.
Dit artikel is een bijdrage van JuroFoon aan PC Consument
| Meld u aan voor de gratis juridische nieuwsbrief |
|
Stuur door
Printversie
Bewaar in favorieten
Voor direct juridisch advies belt u 0900-1411
Elke werkdag van 8.00u tot 20.00u bereikbaar(80cpm max 40 euro)
| Relevante rechtsgebieden: Consumentenrecht Internetrecht Verbintenissenrecht (algemeen) |
 Reacties: |
||||||
|
||||||
|
|
